در حال بارگذاری ...
  • نگاهی به تئاتر «بیماری خانواده‌ی میم»

    ما حرف نمی زنیم

    خانواده بعد از مرگ مادر، از پیدا کردن راهی برای فهم آن‌چه رخ داده عاجزند و خود را تسلیمِ آن کرده‌اند. علت مرگ مادر ناگشوده مانده و به مسئله‌ی بحران‌زایی تبدیل شده که هنوز هیچ‌کدام بر سر این موضوع به توافقی نرسیده‌اند. علتی که می‌تواند در آینده عامل مرگ هرکدام از آن‌ها باشد.

    سعیده پاک‌نژاد؛ به قول پل کله: هنر نادیدنی را دیدنی می‌کند. تئاتر "بیماری خانواده‌ی میم" تنهایی و سکوت مکرر و سرنوشت محتوم بشر را پیش دیده می‌نهد و عرصه‌ای می‌گشاید تا حقیقت تنهایی انسان آشکار شود.

    خانواده بعد از مرگ مادر، از پیدا کردن راهی برای فهم آن‌چه رخ داده عاجزند و خود را تسلیمِ آن کرده‌اند. علت مرگ مادر ناگشوده مانده و به مسئله‌ی بحران‌زایی تبدیل شده که هنوز هیچ‌کدام بر سر این موضوع به توافقی نرسیده‌اند. علتی که می‌تواند در آینده عامل مرگ هرکدام از آن‌ها باشد.

    شروع نمایش بسیار زیباست، با خنده‌های پزشکی که به ما یادآوری می‌کند: نمایشی که می‌بینید یکی از خاطرات من است. این شیوه در تئاتر را (در این نمایش مشخصا خارج شدن بازیگر از نقش خود و صحبت مستقیم با تماشاگر) که به تماشاگر گوش‌زد می‌نماید به تماشای نمایش نشسته و نباید چنان غرق در صحنه باشد که با بازیگران همذات‌پنداری کند، بلکه باید از بعد احساسی از نمایش فاصله بگیرد تا بتواند به دنبال پاسخ منطقی باشد، فاصله‌گذاری می‌نامند که نخستین بار توسط برتولت برشت (1956- 1898) شاعر، نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئاتر آلمانی مطرح شد.

    پزشک عقیده دارد بیمار شامل هرکسی است و بیماری شاید یک بی‌عدالتی باشد. اما وظیفه‌ی پزشک نه علاج درد بلکه فقط شنیدن و دلداری دادن و تسکین درد است. پزشک در حقیقت، فلسفه‌ی پشت‌پرده‌ی زندگی‌آن‌هاست که هرگز نخواهد توانست عاملی برای تغییر یا بهبود زندگی‌شان باشد. همچنان که در آخر نمایش خود اعتراف می‌کند: «ناامیدی مرا این‌جا آورد

    بعد از مرگ مادر هرکدام از اعضای خانواده کنشی متفاوت در قبال زندگی برگزیده‌اند. مارتا، دختر بزرگ، پا جای پای مادر نهاده و هرروزگی، پیله‌ای برای تنهایی‌هایش تنیده است. ماریا، بی‌بندوباری و میگساری را نه هرزگی، بلکه عاملی می‌داند برای تسکین درد تنهایی. (چرا که حتی با نامزدش نیز نمی‌تواند وارد گفتگو شود.) برادر تنها عضوی از خانواده است که تلاش دارد زبان مشترکی باشد برای گفتگویی سازنده بین‌شان، تا شاید بتواند کشتی توفان‌زده‌ی خانواده را از انهدام نهایی رهایی بخشد. اما واقعیت موجود، یعنی بیماری پدر و مرگ مادر، آن‌ها را با شرایط زندگی سختی روبه‌رو کرده و هرکدام از آن‌ها به شیوه‌های یگانه‌ی خود واکنش نشان می‌دهند که این مسئله باعث می‌شود نتوانند به گفتگویی پویا و مشترک برسند و خود را از مهلکه‌ برهانند. پس تلاش‌های برادر ثمری نمی‌دهد. زندگی‌شان همچنان در سطح باقی می‌ماند بی‌آن‌که گفتگویی در میان باشد. نویسنده سمبل بسیار زیبایی برای بیان این سکوت عمیق به کار گرفته: تلفن‌های بی‌صدایی که همه‌یشان را به ترس‌ولرز وامی‌دارد. چراکه کسی همچون خودشان پشت تلفن سکوت کرده است و گفتگویی در بین نیست. آیا حرف خواهد زد؟ و خواهد گفت که چه بر سر هستی‌شان آمده؟ چراکه خود از به یاد آوردن و بحث بر سر این موضوع که در چه موقعیت وحشتناکی گرفتار شده‌اند، ابا دارند.

    پدر با این‌که عقل و جان‌اش درگیر بیماری‌ست، خردمندانه پندشان می‌دهد اما آن‌ها همچنان گفته‌هایش را نادیده گرفته و راه خودشان را می‌روند و کار خودشان را انجام می‌دهند. زیرا انسان بلد نیست چگونه به پند دیگران در مورد خود جامه‌ی عمل بپوشاند و باید آن را زندگی کرده و خود تجربه نماید.

    مرگ مادر، بیماری پدر، ناامیدی به فردای زندگی، شکست‌های عشقی، اوضاع نابسامان اقتصادی خانواده، عواملی که از بیرون خود را برای لذت‌جویی به ناموس خانواده تحمیل می‌کنند، نبود اعتماد بین اعضای خانواده، هرکدام از اعضا را به نقطه‌ی اوج بحران روحی می‌رساند. به قول هایدگر: «گذشته، نگذشته است بلکه این‌جا در کار شکل دادن به حال ماست و آن‌چه حالا انجام می‌دهیم آینده‌مان را طرح‌افکنی می‌کند.» با این پیش‌زمینه است که برادر از خانه بیرون می‌زند تا شاید آدمی پیدا کند که با اطرافیان‌اش فرق داشته باشد. اما دریغا هنگامی که برمی‌گردد خونین و مالین است. چراکه به قول پزشک تصادف احمقانه‌ای کرده. تنها راهی که پزشک برای نجات برادر نشان می‌دهد این است که نگذارند بخوابد. اما برادر بعد از شمردن تمام عوامل اصلی مرگ‌اش می‌خوابد و تا ابد می‌خوابد تا خانواده تنها عضو دلسوز و مرکز اندیشه و عقل فهیم خود را از دست بدهد. ماریا بماند با سقط جنین‌های مکرر و مارتا با مشکلات بی‌پایان زندگی و پدری که هر روز چندین بار خانه را به گند می‌کشد.

    تئاتر "بیماری خانواده‌ی میم" صحنه‌ی بسیار زیبایی است از کشاکش این مسئله که حقیقت هستی هرکدام از ما چیست، چه وظیفه و نقشی در این کشاکش داریم و چگونه می‌توانیم تاثیرگذار باشیم و این‌که ما چه و که هستیم.

     نقش پزشک بسیار گویا و زیباست. نسخه‌پیچانِ زندگی، نه عامل رهایی و خوشبختی، بلکه در حقیقت عاملی برای سرگشتگی و عمیق‌تر شدن تنهایی انسان در عرصه‌ی بالفعل زندگی هستند. همان‌گونه که پزشک خود اعتراف می‌کند: اگر یک شکارچی‌ نباشد که تمساحی را که پشه‌ای را شکار کرده که مارالیا را به گوجه‌فرنگی منتقل کرده، شکار کند...

    به عقیده‌ی من اوج زیبایی نمایش، پایانِ بی‌پایان آن بود. هیچ مسئله‌ای حل نمی‌شود و همه‌چیز از جمله اسرار مرگ مادر و برادر، راز هرزگی ماریا و تسلیم مطلق مارتا ناگشوده باقی می‌ماند. به راستی هم قرار نیست صحنه مسئله‌ای را حل کند. همین که بتواند جرقه‌ی پرسشی اساسی در تفکر و اندیشه‌ی ما بزند، وظیفه‌ی غایی خود را به انجام رسانده است. به قول هایدگر: «کار هنری قرار نیست کشاکش را حل کند تا ما بتوانیم از کار لذت ببریم یا احساس راحتی کنیم. کشاکش در حرکت جای دارد پس می‌تواند کشاکش باقی بماند

     

     

     




    مطالب مرتبط

    یادداشتی برای «پرسه های موازی»

پرسه در حوالی مرگ
    یادداشتی برای «پرسه های موازی»

    پرسه در حوالی مرگ

    آمار خودکشی در ایران فقط در سال ۹۶ چهار هزار و نه‌صد و نود و دو نفر اعلام شده است. یعنی تقریبا ۱۴ نفر در روز اقدام به خودکشی می‌کنند. این آمار بیشتر به جوانان ۲۵ تا ۳۴ سال مربوط می‌شود. با این حال در همین سال، ۲۱۲ نفر نوجوان زیر ۱۷ سال نیز اقدام به خودکشی کرده‌اند. درصد ...

    |

    با همکاری انجمن هنر های نمایشی آذربایجان شرقی و انجمن دانش آموحتگان تئاتر تبریز

نشست نقد و بررسی نمایش «بیماری خانواده میم» برگزار شد
    با همکاری انجمن هنر های نمایشی آذربایجان شرقی و انجمن دانش آموحتگان تئاتر تبریز

    نشست نقد و بررسی نمایش «بیماری خانواده میم» برگزار شد

    به گزارش روابط عمومی انجمن هنرهای نمایشی استان آذربایجان شرقی، جلسه نقد و بررسی  نمایش « بیماری خانواده میم » عصر روز دوشنبه  با حضور منتقدین و اعضای انجمن دانش آموختگان تئاتر تبریز،دانشجویان دانشگاه نبی اکرم و جمعی از علاقمندان در محل پلاتوی تئاتر مستقل مجتمع فرهنگی ۲۹ ...

    |

    در بازدید کمسیون فرهنگی شورای شهر تبریز از ساختمان تئاتر شهر مطرح شد

شورا با تمام توان در رفع مشکل تئاتر شهر خواهد کوشید
    در بازدید کمسیون فرهنگی شورای شهر تبریز از ساختمان تئاتر شهر مطرح شد

    شورا با تمام توان در رفع مشکل تئاتر شهر خواهد کوشید

    ظهر روز دوشنبه 20 اسفند و در روزهای منتهی به پایان سال، اعضای کمسیون فرهنگی شورای شهر تبریز در حاشیه جلسه خود با هیئت رئیسه انجمن هنرهای نمایشی آذربایجان شرقی، به بازدید از سالن تعطیل شده و دیگر بخش های ساختمان پیر و فرسوده تئاتر شهر تبریز پرداختند.

    |

    در جلسه کمسیون فرهنگی شورای شهر تبریز در محل تئاتر شهر تبریز رخ داد

امضای تفاهم نامه و اختصاص سالن های شهرداری تبریز به انجمن هنرهای نمایشی
    در جلسه کمسیون فرهنگی شورای شهر تبریز در محل تئاتر شهر تبریز رخ داد

    امضای تفاهم نامه و اختصاص سالن های شهرداری تبریز به انجمن هنرهای نمایشی

    ظهر روز دوشنبه جلسه کمسیون فرهنگی شورای شهر تبریز در محل تئاتر شهر تبریز و به ریاست دکتر شهرام دبیری برگزار شد، کمسیون فرهنگی شورای شهر تبریز ساعت 12 ظهر دوشنبه در محل تئاتر شهر تبریز تشکیل جلسه داد.

    |

    با حضور چهره های جدید در این نمایش

تئاتر شهر تبریز با «بالاخره این زندگی مال کیه» وارد سال جدید می‌شود
    با حضور چهره های جدید در این نمایش

    تئاتر شهر تبریز با «بالاخره این زندگی مال کیه» وارد سال جدید می‌شود

    «بالاخره این زندگی مال کیه» عنوان نمایشی است از فرید ادهمی که قرار است سال جدید مجموعه تئاتر شهر تبریز با آن تحویل شود. این نمایش متنی است نوشته برایان کلارک که قرار است فروردین سال جدید توسط فرید ادهمی به روی صحنه پلاتو صادقی تئاتر شهر تبریز برود.

    |

    نظرات کاربران